Bağımsız Denetim Sürecinin Covid-19 Salgınının Etkileri Açısından Değerlendirilmesi (Evaluation of Independent Audit Process in terms of Effects of Covid-19 Pandemic)
coronavirus, koronavirus, covid-19, Independent Audit, Bağımsız Denetim, auditor’s report, key audit matters, denetçi raporu, kilit denetim konuları
Amaç – 2019 yılının Aralık ayında Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan eyaletinde ortaya çıkan ve dahasonra hızla yayılarak tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgınının (SARS-CoV-19), toplumsalhayata, ülkelerin ekonomilerine ve işletmelerin faaliyetlerine etkileri çok ciddi şekildehissedilmektedir. Covid-19’un, birçok alanı etkilediği gibi bağımsız denetime tabi işletmelerinbağımsız denetim süreçlerini de etkilemesi söz konusudur. Bu çalışmanın amacı Covid-19salgınının, bağımsız denetim sürecine ve bu sürecin çıktısı olan bağımsız denetçi raporu üzerindekipotansiyel etkilerini tartışma konusu ederek içinde bulunduğumuz süreçte bağımsız denetimfaaliyetini sürdüren denetim mesleği mensuplarının faaliyetlerine katkı sağlamaktır.Yöntem – Mevcut ve potansiyel etkiler, bağımsız denetim süreci ve Bağımsız DenetimStandartlarının (BDS) gereklilikleri açısından değerlendirilmiş ve bağımsız denetime tabi şirketlerinwww.kap.org.tr ve www.spk.gov.tr internet sitelerinde yayımlanan bağımsız denetçi raporlarındaCovid-19 salgınının etkilerine nasıl yer verildiği inceleme konusu edilmiştir. Bunun için sosyalbilimlerde nitel araştırma yöntemlerinden biri olan dökümantasyon tarama yöntemi kullanılmıştır.İnceleme tarihi (04.06.2020) itibariyle yayımlanmış denetçi raporlarının tümü (81 rapor) ana kütleolarak alınmış ve incelenmiştir.Bulgular – Mevcut ve potansiyel etkiler dikkate alındığında, Covid-19 salgınının, bağımsız denetimsürecine önemli etkileri olduğu ve bağımsız denetçilerin denetim sürecini planlarken ve denetçiraporunu hazırlarken bu etkileri dikkate alması gerektiği görülmektedir.Tartışma – Salgının, denetimin planlanması ve yürütülmesi, fiziksel kanıt toplama ve bağımsızdenetim sürecine önemli etkileri olduğu görülmektedir. Bu nedenle bağımsız denetçilerin denetimriskini düşürmek için denetim sürecini bu duruma uygun bir yaklaşımla planlaması ve denetçiraporunu hazırlarken bu etkileri raporuna yansıtması gerekir. Purpose – The coronavirus pandemic (Covid-19), which emerged in the Wuhan province of thePeople's Republic of China in December 2019 and later has spread rapidly to the whole world, has aserious impact on life of people, economy of countries and activity of businesses. It is inevitable thatcoronavirus pandemic affects the independent audit processes of businesses as well as many otherfields. This study aims to provide contribution with independent auditors who have conductedaudit activities nowadays by dicussing the current and potential effects of the coronavirus on theindependent audit process and the independent audit report that is the output of this process.Design/methodology/approach – The current and potential effects were evaluated in terms ofindependent audit process and requirements of International Standard on Auditing (ISA) andexamined to what extent auditors draw attention the said effects in the independent audit reports ofthe companies subject to independent audit published on the websites www.kap.org.tr andwww.spk.gov.tr. To do this, document examination method which is one of the qualitative researchmethods in social sciences is used. The universe used in the study is whole auditor’s reports (81reports) issued as of the date of investigation made for the study.Findings – Given the current and potential effects, it is seen that coronavirus has serious effects onindependent audit process and independent auditors must consider the said effects while planningaudit process and preparing auditor’s report.Discussion – It is seen that covid-19 pandemic has important effects on audit's planning andpracticing, collecting physical evidence and independent audit process. Therefore, in order to reducethe audit risk, independent auditors should plan the audit process in accordance with this situationand reflect these effects on their report when preparing their “auditor's report”.